FILOSOFIE, DE GEEST IN DE MACHINE: KUN JE BEWUSTZIJN BOUWEN?

Ik kan je in de ogen kijken, je gezichtsuitdrukkingen lezen, luisteren naar wat je zegt, maar geen van deze dingen geeft me directe toegang tot jouw belevingswereld: je zou bijvoorbeeld kunnen acteren dat je pijn hebt, kunnen liegen, of ik zou je verkeerd kunnen begrijpen. Hedendaagse technologie zoals hersenscans of fMRI hebben deze ondoordringbaarheid van het bewustzijn nog niet dichterbij gebracht: hersengolven zijn nog niet zo direct inzichtelijk als je gedachten.
Deze onmogelijkheid om ‘in elkaars hoofd te kijken’ levert gelukkig weinig problemen op. We gaan er maar zo’n beetje vanuit dat andere mensen net zo’n bewustzijn hebben als wijzelf en dat gaat prima. Als er onverhoopt toch een miscommunicatie is, kunnen we die bespreken en oplossen. Problemen ontstaan wanneer we dit uitgangspunt gebruiken bij apparaten: vindt ChatGPT het leuk om je te zien? Kan de Google-chatbot LaMDA bang zijn om te worden uitgezet?
De Britse filosoof Gilbert Ryle (1900-1974) sprak in 1949 spottend van de ‘geest in de machine’, als kritiek op lichaam-geest-dualisten: wie gelooft dat bewustzijn méér is dan hersenactiviteit en gedrag van een organisme, gelooft in spoken. Als zijn kritiek klopt, en bewustzijn niet meer is dan een patroon van materiële processen, kun je dan bewustzijn bouwen?
Inleiding en gespreksbegeleiding worden verzorgd door filosoof en docent Werner van Rossum.

Entree: € 11 – < 25 jaar: € 5